Yaşadığımız çağda Dünyayı daha rahat yönetebilmek adına küreselleştirenlerin, savunduklarını ve koruduklarını iddia ettikleri “İnsan Haklarını” tam aksine kendi menfaatleri adına her zaman ve zeminde ihlal ettikleri, her insanın gözlemlediği bir gerçek halini almıştır.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 10 Aralık 1948 yılında ilan edilmesinin hemen 7 ay öncesinde yaşanan ve Mayıs 1948’de tarihe “Nekbe” olarak kazınan Filistin halkının büyük sürgünü, içerisinde bulunduğumuz zamana kadar devam etmektedir. Bu durum, küresel ölçekte insan hakları ve hukuk savunucularının önemli bir kısmının kendi meşruiyetini çiğnediklerini gösteren somut bir olgudur.

Dünyada son yıllarda özellikle Müslüman topluluk mensuplarına yaşatılan hukuk dışı ve iki yüzlü siyasi uygulamalar sonrasında, insan haklarının ihkak ettirilmesi için yapılacak çalışmaların çok büyük bir önem arz ettiği bir kez daha belirginleşmiştir. İnsanlık ve hukuk kavramlarını güce göre algılayan, insan dendiğinde sadece güçlü insanı anlayan, hak denildiğinde kendi hakkını her hakkın üstünde tutan tüm oluşumlar küresel felaketlerin ana nedeni haline gelmiştir. Buna karşın, insan haklarının kurucusu ve koruyucusu olan İslam Dini’nin mensupları olan Müslümanların, tüm kurum ve kuruluşları ile birlikte temel insani değerleri yaşatmak için farkındalık oluşturmaları ve gerekli hukuki mücadeleyi yürütmeleri asli bir vazifedir. Zira Yüce Allah insanı yaratılmışların en şereflisi olarak var etmiş ve temel haklarının tamamını yaratıldığı andan itibaren dokunulmaz kılmıştır.

Bu bağlamda, “İnsan hakları ve dinî özgürlükler başta olmak üzere hukukî konularda destek sağlamak, İslâm dininin insanlığa huzur ve barış getirmeyi amaçlayan evrensel ilke ve değerlerinin şiddet veya terörle ilişkilendirilmesine yönelik anlayışlara karşı faaliyetler yapmak” üzere MÜSDAV Yönetim Kurulu 04.01.2021 tarihli ve 596 sayılı kararıyla Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu kurulmuştur.

Ülkemizde bu amaçla kurulmuş yahut çalışmaları içerisinde önem vererek kıymetli faaliyetler yürütmekte olan kurum ve kuruluşlar bulunmakla birlikte, MÜSDAV’ın, aslında kendi kuruluş amaçlarından birisi olan böylesi önemli bir alanda özel bir komisyon oluşturmak sureti ile bu alanda çalışma başlatması, İslam dünyasındaki gayretlere güç katacaktır. Müslüman azınlıkların dertleri ile hemhal olmayı amaçlayan MÜSDAV, İslam âlemine dönük hafızası ve geçmiş birikimi, kamu yararı statüsü ve kurumsal saygınlığı ile tüm paydaşlarıyla insan hakları alanında gayet etkili olabilecek ve uluslararası platformlarda ses getiren faaliyetler yapabilecek kapasiteye sahiptir.


Başkan – Av. Mehmet Savaş POLAT Diyanet İşleri Başkanlığı, Başkanlık Müşaviri

Üye – Mahmut ÖZDEMİR Diyanet İşleri Başkanlığı, Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, Müslüman Ülke ve Topluluklar Daire Başkanı

Üye – Mehmet ALTUNTAŞ, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Üyesi

Üye – Av. Süleyman Yasir ZORLU, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Araştırma Görevlisi



Komisyonların altında belirtilen konular komisyonun yapması düşünülen çalışmaya dair açıklamadır. Faaliyet alanları yapılacak ön hazırlık ve toplantılar neticesinde detaylı bir şekilde planlanacaktır.

  • Azınlıkların durum tespiti
  • Karşılaşılan ihlallere dair raporlar
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması


  • Göçe dair ihlallerin tespiti ve raporlanması
  • Mültecilere dair ihlallerin tespiti ve raporlanması
  • Savaş, çatışma vs. gibi durumlarda ve savaş sonrası geçiş dönemlerinde yaşanan hak ihlallerine dair insancıl hukuk tedbirlerinin tespiti ve raporlanması
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması


  • Yurt dışında yaşayan Türk ve Akraba topluluklarının karşılaştıkları hak ihlallerinin tespiti ve raporlanması
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • Human Rights Watch formatında gözlem faaliyetlerinin yürütülmesi ve tüm gözlemlerin raporlanması (İslam dünyasında bir ilk ve baskın bir etki oluşturacak faaliyet)
  • Gözlem raporlarının ilgili Uluslararası kurumlarla paylaşılması ve takibinin sağlanması
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları alanlarında Akademik toplantı ve çalışmalar yürütmek
  • Bu alanda Akademik çalışma yapmak isteyen Akademisyenleri burs vs. gibi imkânlarla desteklenmesi
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • Uluslararası Hukuk ve İnsan Haklarına dair yerel ve uluslararası mevzuatın incelenmesi
  • Hak ihlalleri yaşanan bölgelerdeki Müslüman topluluklara kendi yerel mevzuatları hususunda gerek Akademik gerek Hukuki destek verilmesi
  • Karşılaştırmalı İslam Hukuku konusunda araştırma ve kodifikasyon çalışmalarının yürütülmesi
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • DİB Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içerisinde Müslüman Ülke ve topluluklardan bilgi, belge ve rapor akışının sağlanması
  • Yürütülecek Uluslararası toplantı ve faaliyetlerin koordineli bir şekilde yürütülmesi
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • Hak ihlallerinin ve komisyonun yürütmekte olduğu çalışmaların Basın yoluyla birçok dilde duyurulması
  • PR faaliyetlerin yürütülmesi
  • Sosyal Medya faaliyetlerinin yürütülmesi
  • Müslüman Ülke ve Toplulukların ilgili kurum ve kuruluşları ile ortak sosyal medya faaliyetleri ve basın yayın çalışmalarının yürütülmesi
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması
  • Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları konularında projelerin hazırlanması
  • Projelerin yerel ve uluslararası kurumlar tarafından fonlanmasının sağlanması
  • Bu alanda yapılması düşünülen faaliyetlerin planlanması